Ministerstwo Gospodarki potwierdza wcześniejszą ocenę zagrożeń wywołanych projektem budowy rurociągu Wyborg – Greifswald (gazociąg Nord Stream) przez Bałtyk. Inwestycja ta zagraża bezpieczeństwu państwa. Niekorzystnie wpływa m.in. na tranzyt i dostawy surowca gazociągiem „Jamał” i „Braterstwo” oraz stanowi zagrożenie ekologiczne.
Polska oficjalnie została powiadomiona o planie budowy gazociągu w połowie listopada 2006 r. Z inicjatywy Zespołu do Spraw Polityki Bezpieczeństwa Energetycznego w MG, kierowanego przez Ministra Gospodarki - Piotra Grzegorza Woźniaka, dokonano analizy niekompletnych i niestarannie wykonanych materiałów przesłanych przez Konsorcjum Nord Stream oraz porównania ich z polskimi mapami morskimi. Stwierdzono, iż planowany gazociąg przebiega przez polską wyłączną strefę ekonomiczną (EEZ) a dokładniej przez tzw. szarą strefę (tj. strefę sporną pomiędzy Królestwem Danii a Rzeczypospolitą Polską). W związku z tym Minister Gospodarki 22 marca br. wystosował list do dyrektora zarządzającego w firmie Nord Stream - Matthiasa Warniga oraz prezesa rady nadzorczej - Gerharda Schr ö dera, w którym zwrócił szczególną uwagę na konieczność przestrzegania przez inwestora zarówno prawa międzynarodowego, jak i praw Rzeczypospolitej Polskiej obowiązujących na jej terytorium. Swoje stanowisko minister Piotr Woźniak przedstawił również państwom uczestniczącym w procedurze oceny oddziaływania na środowisko w ramach Konwencji z Espoo. Konwencja przewiduje procedurę notyfikacji dla każdego projektu transgranicznego mogącego wywierać wpływ na środowisko naturalne. Procedura kończy się wydaniem „Oceny Oddziaływania na Środowisko” (Environmental Impact Assessment).
Konsorcjum Nord Stream odpowiedziało listem z 12 kwietnia br., w którym zapewniło, iż do tej pory nie było świadome przechodzenia planowanej trasy gazociągu przez polską wyłączną strefę ekonomiczną. Zapowiedziało, że przeprowadzi dodatkowe analizy (procedur międzynarodowych i polskich) a o ich wynikach niezwłocznie poinformuje stronę polską.
Zgodnie z procedurą określoną w Konwencji z Espoo, Polska domaga się przedstawienia m.in.:
• trzech alternatywnych tras planowanej inwestycji, wraz ze szczegółowymi analizami planowanych tras i tzw. opcją zero czyli zaniechania inwestycji,
• opisu alternatywnych wariantów lokalizacyjnych planowanego gazociągu,
• odniesienia się do zgodności przedsięwzięcia z kierunkami polityki energetycznej i polityki w dziedzinie środowiska naturalnego Unii Europejskiej,
• opisu wszelkiej infrastruktury instalowanej wraz z gazociągiem,
• szczegółowych informacji dotyczących planowanych do budowy gazociągu materiałów, ich parametrów wytrzymałościowych, referencji, norm, standardów i analiz a także norm projektowych i budowlanych,
• wykonania na potrzeby dokumentacji szczegółowej inwentaryzacji broni chemicznej i innych niebezpiecznych dla środowiska substancji chemicznych zatopionych na dnie Morza Bałtyckiego w sąsiedztwie planowanej trasy gazociągu,
• opisu wpływu inwestycji na faunę i florę bałtycką, w tym na ptaki i ssaki morskie,
• wskazania ograniczeń, jakim będzie podlegać rybołówstwo prowadzone w sąsiedztwie inwestycji,
• odniesienia się do istniejących zagrożeń i ich skutków w stosunku do istniejącej infrastruktury (wraz z prezentacją danych w formie graficznej – np. mapy z profilem dna morskiego na trasie gazociągu z naniesioną infrastrukturą a także wrakami statków, zatopioną bronią chemiczną i amunicją oraz innymi przeszkodami),
• analizy potencjalnych sytuacji awaryjnych i ich oddziaływania na środowisko,
• wskazania wszystkich materiałów źródłowych.
W materiale z lutego br. przesłanym przez Ministerstwo Środowiska do punktu kontaktowego Konwencji z Espoo strona polska zwróciła uwagę, że planowana trasa gazociągu przebiega przez sporną strefę polsko-duńską.
***
Planowana trasa gazociągu Nord Stream przechodzi przez wyłączne strefy ekonomiczne (EEZ) 5 państw (Federacji Rosyjskiej, Finlandii, Szwecji, Danii i Niemiec) oraz polską, obecnie sporną z Danią. W sytuacji, gdy inwestycja przebiega przez co najmniej dwie strefy EEZ, inwestor jest zobowiązany uczestniczyć w procedurze „Oceny Oddziaływania na Środowisko” określonej w Konwencji z Espoo z 1991 r.
Konwencja przewiduje dwa różne statusy państw uczestniczących w procedurze: status strony pochodzenia (Królestwo Danii, Królestwo Szwecji, Republika Finlandii, Republika Federalna Niemiec i Federacja Rosyjska) i status strony narażenia (Republika Litewska, Rzeczpospolita Polska, Republika Łotewska, Republika Estońska, Królestwo Danii, Królestwo Szwecji, Republika Finlandii, RFN, Federacja Rosyjska). Status strony pochodzenia uzyskuje każde państwo-strona konwencji, pod którego jurysdykcją planowana inwestycja ma przebiegać, natomiast status strony narażenia każde państwo-strona, które może zostać narażone na transgraniczne oddziaływanie planowanej działalności.
Procedura przewiduje:
• powiadomienie przez inwestora wszystkich państw-stron (takie powiadomienie miało miejsce 15 listopada 2006 r. materiałem informacyjnym Nord Stream „Offshore Pipeline through the Baltic Sea” ),
• konsultacje społeczne we wszystkich uczestniczących krajach,
• odpowiedź na powiadomienie zawierającą zgodę państwa-strony na udział w procedurze oraz informację o zagrożeniach i zastrzeżeniach jakie widzi państwo-strona w związku z planowaną inwestycją.
Inwestor zobligowany jest odnieść się do zastrzeżeń przesłanych przez wszystkie państwa-strony i przedstawić szczegółowe plany i analizy dotyczące inwestycji. Po zakończeniu procedury powstaje dokument „Ocena Oddziaływania na Środowisko”, którego zapisy mogą spowodować zablokowanie inwestycji.
Schemat przebiegu gazociągu Nord Stream z uwzględnieniem szarej strefy
