Cztery lata temu Polska przystąpiła do struktur Unii Europejskiej. Miniony okres oraz czas, który pozostał do Prezydencji naszego kraju w Unii Europejskiej w 2011 r. skłania do zastanowienia na temat zmian zachodzących w europejskiej oraz polskiej gospodarce. Nowoczesne państwo, aby móc realizować swoje cele musi posiadać sprawne, konkurencyjne oraz dobrze zarządzane przedsiębiorstwa, które będą tworzyły nowoczesną gospodarkę.
Wzrost roli małych i średnich przedsiębiorstw, jako stabilizatora i stymulatora rozwoju gospodarczego oraz wzrost ich samodzielności stanowi impuls do podejmowania działań na rzecz zmniejszania obciążeń administracyjnych, stanowiąc wsparcie dla konkurencyjności w gospodarce, co jest szczególnie ważne dla tychże przedmiotów. Ministerstwo Gospodarki dostrzegając konieczność zmian oraz potrzebę lepszego stanowienia prawa przygotowuje szereg propozycji zmian legislacyjnych, które składają się na tzw. „Pakiet na rzecz przedsiębiorczości”.
W okresie ostatnich czterech lat obroty w handlu zagranicznym pomiędzy Polską a innymi członkami UE dynamicznie rosną. Wzrasta również wymiana handlowa z innymi krajami spoza obszaru Unii Europejskiej. Handel międzynarodowy przynosi wymierne korzyści ekonomiczne, zarówno dla państwa jak i dla jego obywateli.
Wzrost sprzedaży sprzyja jednocześnie zwiększeniu ryzyka związanego z przedostawaniem się towarów podwójnego zastosowania oraz uzbrojenia do państw lub organizacji, które mogą wykorzystać je w regionalnych konfliktach zbrojnych. W globalnym handlu pojawia się problem zaufania do potencjalnych partnerów oraz bycia wiarygodnym przed organami administracji publicznej odpowiedzialnymi za tworzenie nowoczesnych metod stymulowania gospodarki.
Wiąże się to z potrzebą wdrożenia przez administrację nowoczesnych narzędzi kontroli obrotu towarami, takich aby system kontroli nie ograniczył swobody działania przedsiębiorców ponad konieczne minimum oraz nie utrudniał transakcji handlowych w dobrej wierze z zagranicznymi i krajowymi partnerami. Departament Kontroli Eksportu Ministerstwa Gospodarki wychodząc naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców oraz mając na uwadze zachowanie bezpieczeństwa oraz legalność przeprowadzonych transakcji, zaproponował przedsiębiorcom wdrożenie mechanizmów samokontroli.
Wpisując się w proces znoszenia barier biurokratycznych, dajemy przedsiębiorcom mechanizm pozwalający na większą samodzielność w prowadzeniu handlu, który umożliwia zwiększanie zysków z przeprowadzanych transakcji, pod warunkiem wdrożenia, utrzymywania i doskonalenia samokontroli swych działań. Temu wszystkiemu służy system kontroli i zarządzania nazwany Wewnętrznym Systemem Kontroli.
System ten, nie ogranicza swobody działania polskich przedsiębiorców, a jednocześnie umożliwia dobrą współpracę z organami administracji państwowej.
Przedsiębiorcy którzy wdrożyli i stosują w praktyce mechanizmy samokontroli wyróżniają się w sposób pozytywny spośród innych przedsiębiorców uczestniczących w obrocie towarami. Są one uważane za solidnych i wiarygodnych partnerów w łańcuchu dostaw. Podejmowane są działania, które równolegle z dążeniem do maksymalizacji zysków, pozostają zgodne z krajowymi oraz międzynarodowymi regulacjami prawnymi obejmującymi obrót towarami strategicznymi podwójnego zastosowania oraz uzbrojeniem i sprzętem wojskowym. Szczególnie istotna jest własna ocena przedsiębiorców dotycząca rodzajów towarów będących przedmiotem wywozu, trasy przewozu, rodzaju transportu lub innych partnerów, oceną poziomu ryzyka, że towary nie trafią do niepożądanych odbiorców. Działania takie, pozwalają na wyeliminowanie wielu błędów, co uwiarygodnia przedsiębiorstwa i pozwala uznawać je za partnerów organu kontroli obrotu.
W celu ułatwienia tworzenia mechanizmów oraz procedur samokontroli w przedsiębiorstwach opracowana została norma pod nazwą: Polska Norma – Wewnętrzny system kontroli (WSK) - Wymagania PN-N-19001:2006, która pozwala zbudować ww. system w każdym przedsiębiorstwie według jednolitego standardu. Stosowanie procedur w oparciu o ww. normę umożliwi w przyszłości komunikację elektroniczną pomiędzy przedsiębiorcami a Ministerstwem Gospodarki.
Posiadanie sprawnie funkcjonującego Wewnętrznego Systemu Kontroli zapewnia następujące korzyści dla przedsiębiorcy:
- zabezpiecza przed naruszeniem prawa i ewentualnymi sankcjami wynikającymi z takich zdarzeń,
- upraszcza formalne procedury związane z uzyskaniem zezwolenia na eksport,
- usprawnia kontakt i współpracę z organami administracji państwowej,
- określa wymagania kompetencyjne, jakie są stawiane pracownikom przez właścicieli poszczególnych przedsiębiorstw,
- podnosi świadomość pracowników na temat zagrożeń z niedostatecznie sprawdzonych kontrahentów oraz wynikających z tego konsekwencji finansowych i prawnych,
- aktualizuje wiedzę zatrudnionych pracowników,
- daje możliwość przeprowadzania szczegółowych analiz dotyczących klasyfikacji towarów, oceny przyszłych kontrahentów oraz przeprowadzania analiz bezpieczeństwa i legalności transakcji,
- porządkuje procedury funkcjonujące historycznie w firmie, w celu sprawniejszego zarządzania zasobami ludzkimi przez przedsiębiorców.
Jeszcze do niedawna część przedsiębiorców postrzegała wdrożenie i utrzymywanie Wewnętrznego Systemu Kontroli bardziej jako konieczność, wynikającą z obowiązku prawnego, niż szansę dającą korzyści z dobrze funkcjonującego systemu. Posiadany przez przedsiębiorców mechanizm samokontroli pozwolił na przestrzeni ostatnich lat na pozyskanie nowych partnerów handlowych, zarówno spośród krajów Unii Europejskiej jak i spoza niej.
Dzisiaj, z perspektywy tych lat widać bardzo wyraźnie, iż wdrożenie Wewnętrznego Systemu Kontroli staje się konieczne, aby móc osiągnąć sukces w prowadzonej przez wiele firm działalności gospodarczej. Departament Kontroli Eksportu prowadzi prace nad uszczegółowieniem i wprowadzeniem w życie nowych założeń dotyczących systemu kontroli obrotu towarami strategicznymi w Polsce. Nasz cel to wpisanie się w proces podnoszenia poziomu konkurencyjności i innowacyjności polskich przedsiębiorców, poprzez wprowadzenie ułatwień w procesie licencjonowania obrotu z zagranicą towarami strategicznymi.
Dążąc do realizacji tego celu, DKE zamierza:
- wprowadzić bardziej przejrzyste zasady dotyczące kontroli obrotu z zagranicą (poprzez zachęcanie przedsiębiorców do umieszczania komentarzy na stronie internetowej DKE oraz poruszanie tematów ważnych dla przedsiębiorców),
- ograniczyć proces wydawania indywidualnych zezwoleń na eksport (poprzez wydawanie zezwoleń globalnych i generalnych),
- wprowadzić ułatwienia dla przedsiębiorców prowadzących obrót z innymi krajami członkowskimi NATO.
Wprowadzenie w życie ww. założeń związane będzie z realizacją „Planu Strategicznego Ministerstwa Gospodarki na lata 2008 - 2010.”