„Kontrola eksportu” dotyczy wspólnych działań podejmowanych przez przedsiębiorców i administrację rządową, związanych z obrotem z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.
Zgodnie ze „Strategią Ministerstwa Gospodarki” kontrola eksportu nie ogranicza się wyłącznie do czynności związanych z licencjonowaniem eksportu, importu, pośrednictwa, pomocy technicznej oraz tranzytu towarów strategicznych, lecz obejmuje również działania zmierzające do wsparcia polskich przedsiębiorstw np. poprzez oferowanie wiarygodnym przedsiębiorcom, którzy wdrożyli mechanizmy samokontroli, większej samodzielności, co przyczynia się do poprawienia konkurencyjności wielu krajowych firm na rynkach międzynarodowych.
Ministerstwo Gospodarki realizując ww. zadania uwzględnia międzynarodowe zobowiązania naszego kraju, wynikające z członkostwa Polski w wielu organizacjach międzynarodowych i porozumieniach nieproliferacyjnych.
Administracja rządowa w wielu krajach administruje obrotem towarami o znaczeniu strategicznym, po to aby nie stanowiły one zagrożenia dla pokoju, nie ułatwiały prowadzenia działań terrorystycznych oraz nie były wykorzystywane do łamania praw człowieka i podstawowych swobód obywatelskich.
Idea nieproliferacji jest wynikiem rosnącego niepokoju społeczności międzynarodowej, spowodowanego działaniami niewiarygodnych rządów wobec ludności cywilnej w wielu regionach świata, a także intensyfikacją działania niektórych państw na rzecz rozwoju broni masowego rażenia.
W grudniu 2008 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła akt prawny „Wspólne Stanowisko określające zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego”, w którym zawarte zostały kryteria z „Kodeksu Postępowania UE w eksporcie uzbrojenia”, mające wcześniej charakter deklaracji politycznych.
Polska jest gotowa wcielić powyższe kryteria do ustawodawstwa krajowego. Skutkować to będzie koniecznością nowelizacji ustawy z dnia 29.11.2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym (…). Kontrola wywozu będzie się opierać na ośmiu podstawowych kryteriach, takich jak: respektowanie międzynarodowych zobowiązań przez kraj odbiorcy, sankcji przyjętych przez ONZ lub Unię Europejską, przestrzeganie międzynarodowego prawa humanitarnego, warunki wewnętrzne
w kontekście konfliktów zbrojnych, zachowanie stabilności w regionie.
Państwa eksportujące będą miały także obowiązek uwzględniać politykę państwa będącego końcowym odbiorcą wobec terroryzmu, ryzyko zmiany przeznaczenia technologii wojskowej lub sprzętu wojskowego w tym państwie, czy też możliwość dokonania reeksportu.
Polska administracja opiera kontrolę eksportu na współpracy oraz dialogu ze wszystkimi uczestnikami obrotu z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym czyli z przedsiębiorcami. Przedsiębiorca, który prowadzi taki obrót jest zobowiązany stosować mechanizmy samokontroli, które m.in. pozwalają mu na dokonanie oceny ryzyka każdej transakcji. Dzięki ww. mechanizmom, określanym jako wewnętrzny system kontroli (WSK) przedsiębiorca posiada najlepszą wiedzę na temat tego co eksportuje oraz zna końcowego użytkownika swoich urządzeń bądź wyrobów. Dzięki samokontroli posiada większą swobodę w prowadzeniu działalności gospodarczej, a jednocześnie współpracuje z administracją państwową jako wiarygodny partner.
Więcej informacji o Departamencie Kontroli Eksportu - zobacz tutaj.