Ministerstwo Gospodarki > Gospodarka > Offset > Podstawowe informacje

Offset (z ang. wyrównanie, kompensata) oznacza system kompensacji wydatków ponoszonych przez kraj dokonujący zakupów za granicą. Offset jest jednym z instrumentów  przyczyniających się do rozwoju gospodarki.

Czym jest offset?

Z uwagi na istotę polityki obronnej każde państwo przywiązuje szczególną uwagę do rozwoju przedsiębiorstw krajowego przemysłu obronnego oraz prac badawczo-rozwojowych dotyczących tego przemysłu. Jednak nie wszystkie potrzeby związane z obronnością i bezpieczeństwem państwa mogą być zaspokojone przez przemysł krajowy. Sytuacja taka zmusza rządy państw do importu uzbrojenia, kosztem lokowania stosownych zamówień w krajowym przemyśle obronnym. Instrumentem rekompensującym krajowemu przemysłowi dokonanie tych kosztownych zakupów – finansowanych ze środków budżetowych – jest właśnie offset, czyli wymuszona kooperacja między podmiotami krajowymi a zagranicznym dostawcą.

Podstawy prawne

Podstawą prawną stosowania offsetu w krajach Unii Europejskiej jest Artykuł 296 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską mówiący m.in.: "Każde Państwo Członkowskie może podejmować środki, jakie uważa za konieczne w celu ochrony podstawowych interesów jego bezpieczeństwa, a które odnoszą się do produkcji lub handlu bronią, amunicją lub materiałami wojennymi; środki takie nie mogą negatywnie wpływać na warunki konkurencji na wspólnym rynku w odniesieniu do produktów, które nie są przeznaczone wyłącznie do celów wojskowych”.

Na świecie kwestia offsetu regulowana jest różnie. W Polsce przyjęto rozwiązanie ustawowe zgodnie z art.22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi: „Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.”

Akty prawne regulujące problematykę offsetu w Polsce:

Nowela ustawy offsetowej, która weszła w życie 13.01.2007 r. oraz nowe rozporządzenie "mnożnikowe", które weszło w życie w dniu 24 maja 2007 r., są dostępne na stronie głównej departamentu.

Przedstawiamy poniżej akty prawne, które obowiazują dla umów offsetowych zawartych przed 13 stycznia 2007 r. lub umów offsetowych zawartych w wyniku postepowań rozpoczętych przed 13 stycznia 2007 r.

1. Ustawa z dnia 10 września 1999 r. o niektórych umowach kompensacyjnych zawieranych w związku z umowami dostaw na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz.U. Nr 80, poz. 903, z późn. zm.), bez nowelizacji ustawy offsetowej, która weszła w zycie w dniu 13.01.2007 r.   
   (pobierz plik .pdf)
   
   
2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad zaliczania zobowiązań offsetowych zagranicznego dostawcy uzbrojenia lub sprzętu wojskowego na poczet wartości umowy offsetowej (Dz. U. Nr 100, poz. 907).
   (pobierz plik .pdf)
   
   
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (Dz. U. Nr 192, poz. 1965).
   (pobierz plik .pdf)
   
   
4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2000 r. w sprawie regulaminu organizacyjnego Komitetu do Spraw Umów Offsetowych (Dz. U. Nr 66, poz. 793, z późn. zm.).
   (pobierz plik .pdf)

Podstawowe pojęcia

Umowa offsetowa – umowa zawierana pomiędzy Skarbem Państwa RP a zagranicznym dostawcą. 

Zamawiający – MON, MSWiA, jednostki podległe lub nadzorowane przez te ministerstwa lub inne podmioty zamawiajace uzbrojenie, sprzęt wojskowy lub usługi na potrzeby obronności lub bezpieczeństwa państwa. 

Zagraniczny dostawca – zagraniczny podmiot dostarczający uzbrojenie lub sprzęt wojskowy na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa.

Offsetodawca – zagraniczny dostawca lub firma działająca w jego imieniu, bezpośrednio współpracująca z beneficjentem offsetu – offsetobiorcą.

Offsetobiorca – przedsiębiorca z siedzibą lub miejscem zamieszkania (osoba fizyczna) na terytorium RP, uczelnia, jednostka badawczo-rozwojowa, a także jednostka budżetowa, ale tylko taka, która wykonuje zadania związane z eksploatacją uzbrojenia lub sprzętu wojskowego będącego przedmiotem dostawy.

Zobowiązanie offsetowe -  zobowiązanie zagranicznego dostawcy (offsetodawcy) do zrealizowania konkretnego przedsięwzięcia na rzecz offsetobiorcy (wspólnie z nim). Przedmiotem zobowiązania offsetowego może być: zakup od Skarbu Państwa udziałów lub akcji; wniesienie wkładów do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością bądź spółki akcyjnej; zawarcie i zrealizowanie umowy sprzedaży, dostawy, licencji, know-how i innej umowy o przeniesienie prawa lub świadczenie usług; 

Offset bezpośredni – zobowiązania offsetowe realizowane realizowane przez podmioty prowadzace działalność w zakresie objętym koncesją wydaną na podstawie ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronia, amunicja oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz.U Nr 67 poz 679 z późn. zm). 

Istotna zmiana. Przed nowelizacją ustawy offsetowej z dnia 8 grudnia 2006 r.  - zobowiązania offsetowe realizowane przez przedsiębiorstwa przemysłu obronnego (ujęte na specjalnym wykazie), których przedmiotem działalności jest produkcja, remonty, obsługa, prace badawczo-rozwojowe, a także obrót uzbrojeniem. 

Offset pośredni – zobowiązania realizowane przez pozostałe krajowe podmioty gospodarcze.

Cel umów offsetowych

Zgodnie z ustawą offsetową umowa offsetowa zapewnia udział zagranicznych dostawców w procesie restrukturyzacji i rozwoju gospodarki naszego kraju, a w szczególności:

• Rozwój polskiego przemysłu ze szczególnym uwzględnieniem przemysłu obronnego.
• Otwarcie nowych rynków eksportowych lub zwiększenie dotychczasowych możliwości eksportowych polskiego przemysłu. 
• Pozyskanie nowych technologii oraz usprawnień organizacyjnych. 
• Rozwój prac naukowo-badawczych, rozwój polskich uczelni i jednostek badawczo-rozwojowych. 
• Tworzenie nowych miejsc pracy w naszym kraju, w szczególności w regionach zagrożonych bezrobociem.
• Rozwój gospodarki opartej na wiedzy.

Umowa offsetowa, generalne zasady

• Jest wymagana, gdy wartość umowy dostawy uzbrojenia lub sprzętu wojskowego przekracza 5 mln EUR w stosunku do jednego zagranicznego dostawcy w okresie trzech kolejnych lat.
• Jej wartość jest nie mniejsza niż wartość kontraktu na dostawy uzbrojenia. 
• Wartość zobowiązań offsetowych bezpośrednich jest nie mniejsza niż 50% wartości umowy offsetowej. 
• Jest podpisana pomiędzy Skarbem Państwa RP reprezentowanym przez Ministra Gospodarki a zagranicznym dostawcą. 
• Jest zawarta wg prawa polskiego,  zawarta na okres nie dłuższy niż 10 lat, zatwierdzana przez Radę Ministrów, nadzorowana przez ministra właściwego do spraw gospodarki.
• Umowa dostawy nie moze być zawarta przed datą zawarcia umowy offsetowej.
• Żadna ze stron nie może odstąpić od umowy offsetowej.

Wartość umowy offsetowej, mnożniki offsetowe

W celu wskazania partnerom zagranicznym preferencji w zakresie potrzeb offsetowych oraz podkreślenia, które z nich mają szczególną wartość dla gospodarki, ustawa offsetowa wprowadziła mnożniki offsetowe.

wartość offsetowa = wartość nominalna  x  mnożnik

Mnożniki:

• w przedziale 0,5 – 2
• w przedziale 2 – 5 (w przypadkach szczególnie uzasadnionych interesem gospodarki lub względami bezpieczeństwa i obronności państwa).

Relacje zagranicznego dostawcy, offsetobiorcy, offsetodawcy

Umowy offsetowe nie kreują praw i obowiązków po stronie offsetobiorców i offsetodawców. Brak jest odpowiedzialności dostawcy zagranicznego wobec offsetobiorców na podstawie umowy offsetowej.

Dostawca zagraniczny ponosi odpowiedzialność za realizację umowy offsetowej oraz poszczególnych zobowiązań offsetowych.

Relacje między offsetodawcą i offsetobiorcą powinny być zdefiniowane w umowie partnerskiej pomiędzy nimi.

Zasady odpowiedzialności

Są ustalane w umowach offsetowych.

Możliwości zamiany zobowiązań

Istnieje możliwość zmiany i zamiany zobowiązań niemożliwych do realizacji z powodu zaistnienia istotnej zmiany okoliczności - Art.17 ustawy offsetowej - np.: zmiany klimatu biznesowego, zmian prawnych (np. podatków), bankructwa firm lub ich złej kondycji finansowej.

Zawarte umowy offsetowe

Wykaz zawartych umów offsetowych, według stanu na dzień 21 lutego 2007 r., jest dostępny na stronie głównej Departamentu Programów Offsetowych.

Pobierz plik:

1. Polscy offsetobiorcy
2. Wartość offsetu w kolejnych latach (mld USD)
3. Skumulowana wartość offsetu w kolejnych latach (mld USD)
4. Struktura offsetu
5. Rodzaje zobowiązań offsetowych

WARTOŚĆ ZOBOWIĄZAŃ OFFSETOWYCH I ŚREDNIE MNOŻNIKI (WAŻONE)

* Stosunek wartości offsetowej do nominalnej

 English version of this site