Ministerstwo Gospodarki > Handel zagraniczny > Środki pozataryfowe

Z dniem 1 maja 2004 r. zaczęło w Polsce obowiązywać rozporządzenie Rady WE nr 2368/2002 z 20 grudnia 2002 r. wprowadzające w życie system certyfikacji Procesu Kimberley dla handlu międzynarodowego surowcem diamentowym.

Treść rozporządzenia w wersji bazowej
 (pobierz plik .pdf)

Treść rozporządzenia w jednolitej wersji uwzględniającej poprawki do wersji bazowej 
 (pobierz plik .pdf)

Wstęp – co to jest Proces Kimberley.

1. System wspólnotowy.
   1. Import
   2. Eksport
      

Poniżej przedstawiamy opis sytemu prawnego UE, stosowanego w obrocie surowcem diamentowym.

1. Wstęp – co to jest Proces Kimberley

Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych nr 55/56 z 1 grudnia 2000 r. w sprawie roli diamentów w podtrzymywaniu konfliktów, przerwania związku pomiędzy nielegalnymi transakcjami surowcem diamentowym a konfliktami zbrojnymi jako wkład w zapobieganie i rozwiązywanie konfliktów, wezwała Państwa Członkowskie ONZ do wdrożenia mechanizmu kontroli surowcem diamentowym (w tej samej sprawie w dniu 26 lutego 2002 r. ONZ podjęło również druga rezolucje nr 56/263). Celem ustanowienia takiego systemu ma być zapobieganie sytuacji, w której środki finansowe pochodzące z handlu diamentami byłyby przeznaczone na zakup broni, paliwa lub innych materiałów, przyczyniając się do wspierania ruchów rebelianckich. Inicjatywę państw afrykańskich – producentów diamentów – które rozpoczęły proces konsultacji w powyższej sprawie wśród rządów, przedstawicieli przemysłu i społeczeństwa, nazywa się  w uproszczeniu „Procesem Kimberley”.  

W dniu 5 listopada 2002 r. w Interlaken w Szwajcarii 36 krajów plus Wspólnota Europejska podpisały deklarację, zwaną Deklaracją z Interlaken, zobowiązując się do stosowania międzynarodowego systemu certyfikacji w obrocie nieoszlifowanymi diamentami  zgodnie z dokumentem zwanym „Kimberley Process Certification Scheme”. Wszystkie kraje uczestniczące zgodziły się wprowadzić ten system z dniem 1 stycznia 2003 r., z wyjątkiem Cypru, Republiki Czeskiej, Japonii, Malty, Tajlandii i Ukrainy, które zgłosiły chęć przystąpienia do systemu certyfikacji z końcem roku 2003.

Oznacza to, że od tej daty cały handel diamentami nieoszlifowanymi, odbywający się  pomiędzy państwami uczestniczącymi w Procesie, może odbywać się tylko z zastosowaniem odpowiedniego certyfikatu, stwierdzającego źródło pochodzenia diamentów. Polska do końca lipca 2003 r. znajdowała się w tzw. „okresie tolerancji”, co umożliwiało polskim przedsiębiorcom dokonywanie obrotu surowcem diamentowym w tym okresie. Warunkiem przyznania naszemu krajowi statusu „pełnego” członka Procesu Kimberley było wdrożenie regulacji prawnych, które implementowałyby minimalne wymogi stawiane uczestnikom tej inicjatywy międzynarodowej. Polska musiała, po upływie „okresu tolerancji” mieć własne regulacje prawne regulujące te kwestie. Nasz kraj wykonał swoje zobowiązania międzynarodowe i wprowadził stosowne akty prawne (dwa rozporządzenia MGPiPS wymienione na wstępie).

2. System wspólnotowy. 
Z dniem 1 maja 2004 r. Polska przestała być już samodzielnie, jak dotychczas, uczestnikiem Procesu Kimberley, gdyż uczestnikiem ww. procesu jest Unia Europejska jako całość, a nie poszczególne jej państwa członkowskie. Z tego powodu (a także dlatego, że w zakresie środków handlowych stosowanych wobec krajów trzecich, właściwe co do zasady są instytucje wspólnotowe), z dniem akcesji naszego kraju do UE, w zakresie obrotu surowcem diamentowym ma zastosowanie rozporządzenie Rady nr 2368/2002/WE (zobacz treść rozporządzenia).

MG nie udziela już pozwoleń na przywóz lub wywóz surowca diamentowego. Nie wydaje również polskich Certyfikatów eksportowych.

Rozporządzenie Rady nr 2368/2002/WE zawiera przepisy regulujące zarówno przywóz surowca diamentowego na obszar Wspólnoty, jak i wywóz takiego towaru z obszaru Wspólnoty. „Surowiec diamentowy” oznacza diament, który jest nieobrobiony lub tylko przepiłowany, przecięty lub zgrubnie obrobiony i kwalifikuje się zgodnie ze Zharmonizowanym Systemem Oznaczania i Kodowania Towarów w pozycjach 7102 10, 7102 21 oraz 7102 31 (kod HS).

a. Import.
Przywóz surowca diamentowego do Wspólnoty jest możliwy wyłącznie po kumulatywnym spełnieniu niżej wymienionych warunków:

1. dokonując importu należy zgłosić surowiec diamentowy organowi wspólnotowemu [1], oraz przedstawić stosowny Certyfikat Kimberley [2]  potwierdzony (wydany) przez właściwy organ uczestnika [3];
2. surowiec diamentowy powinien być umieszczony w pojemnikach uniemożliwiających nieupoważniony do nich dostęp, a pieczęcie zastosowane przy wywozie przez tego uczestnika muszą być nienaruszone;
3. certyfikat wyraźnie musi określać przesyłkę, do której się odnosi.

Jeżeli surowiec diamentowy jest wprowadzany na obszar Wspólnoty poprzez polską część wspólnotowej granicy celnej, powinien on być objęty procedurą tranzytu w celu dostarczenia towaru do właściwego organu wspólnotowego 1. Importer jest odpowiedzialny za odpowiedni transport  surowca diamentowego oraz jego koszty.

Organ wspólnotowy¹ ma do wyboru jeden z następujących sposobów sprawdzenia, czy zawartość pojemnika jest zgodna z danymi szczegółowymi umieszczonymi na odpowiednim Certyfikacie:

• może otworzyć każdy pojemnik w celu takiej weryfikacji lub
• może zidentyfikować pojemniki, które mają być otwarte w celu takiej weryfikacji na podstawie analizy ryzyka lub równoważnego systemu, który pozwala na wnikliwe rozpatrzenie ładunku surowca diamentowego.

Przy czym Organ wspólnotowy¹ jest zobligowany ukończyć taka weryfikację bez zbędnej zwłoki.

Jeśli Organ wspólnotowy¹ stwierdzi, że warunki dokonania importu są spełnione potwierdzi to na oryginalnym Certyfikacie i dostarczy importerowi uwierzytelnioną i odpowiedni zabezpieczoną przed fałszowaniem kopię tego potwierdzonego Certyfikatu. Ta procedura potwierdzenia jest dokonywana w terminie 10 dni roboczych od przedłożenia Certyfikatu.

Jeśli Organ wspólnotowy¹ stwierdzi, że warunki dokonania importu nie zostały spełnione, to  zatrzyma ładunek. Jeżeli jednak organ wspólnotowy uzna, że niespełnienie warunków jest nieświadome lub nieumyślne lub jest wynikiem działania innego organu, może kontynuować potwierdzenie i zwolnić ładunek, ale dopiero po tym jak zostaną podjęte niezbędne środki dla wypełnienia warunków importowych.

W terminie jednego miesiąca Organ wspólnotowy¹ powiadamia Komisję Europejską oraz właściwy organ uczestnika 3, o każdym niespełnieniu warunków.

Komisja Europejska dostarcza organom wspólnotowym¹ poświadczone wzory Certyfikatów wszystkich uczestników, szczegóły dotyczące uczestników wydających lub organów potwierdzających, poświadczone wzory stempli i podpisów świadczących o tym, że Certyfikat został legalnie wydany lub potwierdzony oraz wszelkie inne istotne informacje dotyczące Certyfikatów.

Organy wspólnotowe¹ dostarczają Komisji miesięczne sprawozdania w sprawie wszystkich Certyfikatów przedłożonych do weryfikacji.

Dla każdego Certyfikatu sprawozdanie to wymienia co najmniej:

• numer Certyfikatu,
• nazwy organów wydających i potwierdzających,
• datę wydania i potwierdzenia,
• datę utraty ważności,
• kraj przywozu,
• kraj pochodzenia, jeśli jest znany,
• kod(-y) HS,
• wagę w karatach,
• wartość,
• wspólnotowy organ sprawdzający¹,
• datę sprawdzenia.

Komisja może ustalić format tego sprawozdania w celu ułatwienia monitorowania działania systemu certyfikacji.

Organ wspólnotowy¹ przechowuje oryginalne Certyfikaty, przedłożone do weryfikacji, przez co najmniej 3 lata. Zapewnia on również Komisji, osobom lub organom wyznaczonym przez Komisję dostęp do tych oryginalnych świadectw, w szczególności w celu udzielenia odpowiedzi na pytania zadane w ramach systemu certyfikacji Procesu Kimberley.

b. Eksport.
Wywóz ze Wspólnoty surowca diamentowego jest możliwy wyłącznie po kumulatywnym spełnieniu niżej wymienionych warunków:

1. każdej wysyłce zawierającej surowiec diamentowy musi towarzyszyć odpowiedni Certyfikat Wspólnotowy (Certyfikat Kimberley) wydany i potwierdzony przez Organ wspólnotowy¹;
2. surowiec diamentowy powinien być umieszczony w pojemnikach uniemożliwiających nieupoważniony do nich dostęp oraz zapieczętowanych.

Organ wspólnotowy¹ wydaje certyfikaty Kimberley eksporterowi, gdy ustali, że:

• eksporter dostarczył dowód, że surowiec diamentowy, dla którego wnioskuje o wydanie Certyfikatu, został legalnie przywieziony, tj. zgodnie warunkami przewidzianymi dla importu takiego towaru (wymienione w pkt 1 a-c niniejszego ogłoszenia);
• wszystkie wymagane informacje na Certyfikacie są prawidłowe;
• surowiec diamentowy jest rzeczywiście przeznaczony do wwozu na terytorium uczestnika procesu Kimberley oraz
• surowiec diamentowy będzie przewożony w pojemniku odpornym na manipulacje.

Organ wspólnotowy¹ nie potwierdzi Certyfikatu wspólnotowego, dopóki nie zweryfikuje, czy zawartość pojemnika odpowiada szczegółowym danym umieszczonym na formularzu Certyfikatu i czy pojemnik odporny na manipulacje zawierający surowiec diamentowy został następnie zaplombowany na odpowiedzialność tego organu.

Podobnie jak w przypadku systemu importowego, Organ wspólnotowy¹ ma do wyboru jeden z następujących sposobów sprawdzenia, czy zawartość pojemnika jest zgodna z danymi szczegółowymi umieszczonymi na odpowiednim Certyfikacie:

• może otworzyć każdy pojemnik w celu takiej weryfikacji lub
• może zidentyfikować pojemniki, które mają być otwarte w celu takiej weryfikacji na podstawie analizy ryzyka lub równoważnego systemu, który pozwala na wnikliwe rozpatrzenie ładunku surowca diamentowego.

Organ wspólnotowy¹ dostarcza eksporterowi poświadczoną i odpowiednio zabezpieczoną przed fałszowaniem kopię Certyfikatu wspólnotowego, który potwierdził. Eksporter przechowuje wszystkie dostępne kopie przez co najmniej trzy lata.

Certyfikat wspólnotowy jest ważny nie dłużej niż przez dwa miesiące od daty wydania. Jeśli surowiec diamentowy nie zostanie wywieziony w tym terminie, Certyfikat  wspólnotowy należy zwrócić organowi, który go wydał.

Jeśli Organ wspólnotowy¹ ustali, że ładunek surowca diamentowego, dla którego wymagany jest Certyfikat wspólnotowy, nie spełnia warunków eksportowych, organ ten zatrzyma ładunek. Jeżeli jednak organ wspólnotowy uzna, że niespełnienie warunków jest nieświadome lub nieumyślne lub jest wynikiem działania innego organu, może kontynuować potwierdzenie i zwolnić ładunek, ale dopiero po tym jak zostaną podjęte niezbędne środki dla wypełnienia warunków eksportowych.

W terminie jednego miesiąca Organ wspólnotowy¹ powiadamia Komisję Europejską oraz właściwy organ uczestnika³, na którego terytorium towar miał być przywieziony, o każdym niespełnieniu warunków.

Organy wspólnotowe¹ dostarczają Komisji Europejskiej miesięczne sprawozdanie w sprawie wszystkich Certyfikatów wspólnotowych przez nie wydanych i potwierdzonych.

Dla każdego certyfikatu sprawozdanie to wymienia co najmniej:

• numer Certyfikatu,
• nazwy organów wydających i potwierdzających,
• datę wydania i potwierdzenia,
• datę utraty ważności,
• kraj przywozu,
• kraj pochodzenia, jeśli jest znany,
• kod(-y) HS,
• wagę w karatach i wartość.

Komisja może ustalić format tego sprawozdania w celu ułatwienia monitorowania działania systemu certyfikacji.

Organy wspólnotowe¹ przechowują co najmniej przez trzy lata poświadczone kopie Certyfikatów, jak również wszelkie informacje uzyskane od eksportera dla uzasadnienia wydania i potwierdzenia Certyfikatu wspólnotowego. Zapewnią one również Komisji, osobom lub organom wyznaczonym przez Komisję dostęp do tych poświadczonych kopii, w szczególności w celu udzielenia odpowiedzi na pytania zadane w ramach systemu certyfikacji Procesu Kimberley.

Zgodnie z wymogami Procesu Kimberley, Certyfikat, sporządzany w języku angielskim (dopuszcza się także możliwość sporządzenia tego dokumentu dodatkowo w innej wersji językowej), powinien zawierać następujące elementy: 

1. tytuł "Certyfikat Proces Kimberley";
2. oświadczenie, że surowiec diamentowy znajdujący się w przesyłce, dla której wystawiono ten dokument, był traktowany zgodnie z wymogami Procesu Kimberley;
3. kraj pochodzenia;
4. kraj przywozu;
5. numer Certyfikatu;
6. datę wydania oraz termin ważności;
7. dane pozwalające zidentyfikować importera oraz eksportera;
8. wagę surowca diamentowego w karatach oraz jego wartość w USD;
9. kod CN albo HS;
10. liczbę paczek w przesyłce;
11. podpis uprawnionej osoby oraz pieczęć urzędu poświadczającego  dokument upoważniający do wywozu.

Wzór wspólnotowego Certyfikatu został określony w załączniku nr IV do rozporządzenia Rady nr 2368/2002/WE.

Jeśli chodzi o tranzyt, wymogi Procesu Kimberley wyłączają kwestie certyfikacji, a skupiają się wyłącznie na tym, żeby przesyłka w tranzycie „weszła” i „wyszła” w stanie nienaruszonym.

W celu uzyskania dodatkowych informacji i wyjaśnień, prosimy o kontakt z Departamentem Polityki Handlowej – tel. (22) 693 46 59

[1] organy wspólnotowe zostały wymienione w załączniku nr III do 2368/2002/WE – obecnie w Zjednoczonym Królestwie, Niemczech, Belgii, Czechach, Bułgarii i Rumunii -  lista organów
[2] w obrocie funkcjonują wyłącznie Certyfikaty eksportowe; nie wystawia się certyfikatów na import
[3] Pod pojęciem organu uczestnika rozumie się właściwe organy państwa uczestniczącego w Procesie Kimberey. Państwa te zostały wymienione w załączniku nr II do rozporządzenia 2368/2002/WE