Foresight technologiczny

Foresight jest procesem kreowania kultury myślenia społeczeństwa o przyszłości, w którym zarówno naukowcy, inżynierowie, jak przedstawiciele przemysłu czy pracownicy administracji publicznej biorą udział w wyznaczaniu strategicznych kierunków rozwoju badań i rozwoju technologii w celu przysporzenia jak największych korzyści ekonomicznych i społecznych w gospodarce. Uczestniczący w projektowaniu foresightu ustalają priorytetowe kierunki badań wspólnie tworząc wizję przyszłych osiągnięć.

Foresight to przedsięwzięcie upowszechnione w świecie w latach 90. XX wieku, mające na celu wskazanie i ocenę przyszłych potrzeb, szans i zagrożeń związanych z rozwojem społecznym i gospodarczym oraz przygotowanie odpowiednich działań wyprzedzających z dziedziny nauki i techniki.
Foresight włącza przedstawicieli władzy publicznej, przemysłu, organizacji pozarządowych, organizacji badawczych oraz społeczeństwo do otwartej, ukierunkowanej dyskusji nad przyszłością. Odbywa się ona m.in. w formie dyskusji panelowych, warsztatów celowych, metody Delphi, scenariuszy rozwoju dziedzin i seminariów.

Wyniki foresight informują decydentów o nowych tendencjach rozwojowych, pomagają uzgodnić scenariusze rozwoju, pozwalają zharmonizować działania partnerów społecznych (rządu, środowisk naukowych i przemysłowych, małych i wielkich firm, sektorów gospodarki) oraz służą pomocą w ustaleniu kryteriów finansowania nauki i techniki.

Zobacz także projekty foresight w UE i na świecie:

• European Foresight Monitoring Network 
• Wspólnotowy Serwis Informacyjny Badań i Rozwoju
• Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego
• Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju - International Futures Programme

Polska dopiero ubiega się o przystąpienie do grona krajów, gdzie foresight jest ugruntowaną praktyką. Dlatego też w grudniu 2006 roku uruchomiony został przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Narodowy Program Foresight „Polska 2020”, obejmujący trzy pola badawcze: Zrównoważony Rozwój Polski, Technologie Informacyjne i Telekomunikacyjne oraz Bezpieczeństwo. Rezultatem Narodowego Programu Foresight w Polsce powinno być ukierunkowanie rozwoju badań i technologii na dziedziny gwarantujące dynamiczny rozwój gospodarczy w perspektywie średnio- i długookresowej oraz racjonalizacja nakładów realizowanych ze środków publicznych. Program realizowany jest przez Konsorcjum Koordynujące, wybrane w drodze konkursu, w składzie: Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN (Koordynator Konsorcjum), Instytut Nauk Ekonomicznych PAN i Pentor Research International. Pracami merytorycznymi w Programie kieruje Panel Główny pod przewodnictwem prof. Michał Kleibera, prezesa Polskiej Akademii Nauk. Wraz z uruchomieniem Narodowego Programu Foresight „Polska 2020” powstały projekty foresightu branżowego i regionalnego.

Lista regionalnych projektów foresight realizowanych w Polsce:

• Loris Plus. Regionalna Strategia Innowacji dla Województwa Łódzkiego:
  - wersja w jęz. polskim 
   (pobierz plik.pdf)
  - wersja w jęz. angielskim
   (pobierz plik .pdf) 
• Monitorowanie i prognozowanie (Foresight) priorytetowych, innowacyjnych technologii dla zrównoważonego rozwoju województwa mazowieckiego 
• Priorytetowe technologie dla zrównoważonego rozwoju województwa świętokrzyskiego 
• Foresight technologiczny na rzecz zrównoważonego rozwoju Małopolski 
• Priorytetowe technologie dla zrównoważonego rozwoju województwa podkarpackiego
• Regionalny Foresight Technologiczny LORIS WIZJA  
• UPRIS - Wdrożenie Regionalnej Strategii Innowacji na Dolnym Śląsku
• Priorytetowe technologie dla zrównoważonego rozwoju województwa śląskiego

Lista branżowych projektów foresight realizowanych w Polsce:

• Foresight technologiczny odlewnictwa polskiego 
• Scenariusze rozwoju technologicznego przemysłu wydobywczego węgla kamiennego
• Foresight technologiczny w zakresie materiałów polimerowych
• Scenariusze rozwoju technologicznego kompleksu paliwowo-energetycznego dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju
• Scenariusze rozwoju technologicznego przemysłu wydobycia i przetwórstwa węgla brunatnego  
• Kierunki rozwoju technologii materiałowych na potrzeby klastra lotniczego Dolina Lotnicza
• Foresight technologiczny dla przemysłu spożywczego
• Foremat: scenariusze rozwoju technologii nowoczesnych materiałów metalicznych, ceramicznych i kompozytowych
• Foresight kadr nowoczesnej gospodarki
   (pobierz plik.pdf) 
• Foresight wiodących technologii kształtowania własności powierzchni materiałów inżynierskich i biomedycznych

Zobacz więcej:
 Foresight Narodowy “Polska 2020"

Foresight technologiczny

Foresight technologiczny to proces zaangażowany w systematyczne próby spojrzenia na długoterminową przyszłość nauki, technologii gospodarki oraz społeczeństwa, mający na celu identyfikację obszarów badań strategicznych oraz powstających technologii generycznych, które mają potencjał przyniesienia najwyższych korzyści gospodarczych i społecznych (Ben Martin, 1995).

Cechy wyróżniające proces foresightu:

1. próby spojrzenia na przyszłość muszą być systematyczne,
2. musi odnosić się do dłuższego okresu czasu (5-30 lat),
3. postęp technologii musi być zbalansowany potrzebami rynku.

Rozwój foresightu jest odpowiedzią na zmiany mające miejsce w gospodarce światowej. Głównymi siłami napędowymi są: wzrost konkurencji, wzrost złożoności, wzrost ważności kompetencji naukowych i technologicznych oraz wzrost ograniczeń wydatków publicznych. Polska, jako kraj znajdujący się w okresie przejściowym, przeszła w latach 90. znaczne zmiany, które wpłynęły na zapotrzebowanie i dostawy rozwoju innowacji oraz technologii. To spowodowało konieczność przystosowania się kraju do nowej sytuacji, jednak podejmowane działania (np. gwałtowna prywatyzacja) odznaczały się krótkoterminowością: ostre cięcia w publicznych i prywatnych wydatkach na badania i rozwój, negatywne podejście do działań planujących, a także brak zainteresowania kwestiami długoterminowymi (m.in. dotyczącymi środowiska naturalnego, zdrowia). W związku z tym Ministerstwo Gospodarki planuje przeprowadzić foresight technologiczny, który pozwoli ocenić przyszłe trendy zmian i możliwości techniczno-technologiczne wynikające z najnowszych odkryć naukowych. Foresight technologiczny jest częścią Koncepcji horyzontalnej polityki przemysłowej w Polsce, a jego wyniki będą podstawą do określenia Strategii Rozwoju Przemysłu w Polsce.

Podręcznik Foresight technologiczny cz. I i II dostępny jest na stronie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości:

Foresight technologiczny cz. I
 (pobierz plik .pdf)

Foresight technologiczny cz. II
 (pobierz plik .pdf)