Elektroenergetyka i ciepłownictwo

Elektroenergetyka

Nadzór nad bezpieczeństwem zaopatrzenia w energię elektryczną oraz nadzór nad bezpieczeństwem krajowych systemów energetycznych  zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006 r. Nr 89 poz. 625 z późn. zm.) oraz  ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437 z późn. zm.) sprawuje minister właściwy do spraw gospodarki, natomiast monitorowanie funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, w zakresie m.in. bezpieczeństwa dostarczania energii elektrycznej, prowadzi Prezes URE.

Aktem prawnym tworzącym podstawy  zabezpieczenia ciągłości dostaw energii elektrycznej jest ustawa – Prawo energetyczne wraz z aktami wykonawczymi. Ustawa nakłada  na odpowiednie instytucje i przedsiębiorstwa energetyczne szereg obowiązków oraz zobowiązuje Operatora Systemu Przesyłowego oraz Operatorów Systemów Dystrybucyjnych do podejmowania  określonych działań, w przypadku wystąpienia zagrożeń w krajowym systemie elektroenergetycznym lub niedoborów w dostawach energii elektrycznej do odbiorców. Aktem prawnym regulującym  bezpieczne i niezawodne funkcjonowanie systemu elektroenergetycznego oraz określającym wymagania w zakresie budowy i prawidłowej eksploatacji sieci, urządzeń oraz instalacji, a także  parametry jakościowe energii elektrycznej i standardy jakościowe obsługi odbiorców jest rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu (Dz. U Nr 93, poz. 623). Zagadnienia dotyczące kształtowania taryf energii elektrycznej regulują przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia z 2 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz.U. z 2007 r. Nr 128, poz. 895 z późn. zm.).

Realizując zadania określone w art. 12 ust. 2 ustawy - Prawo energetyczne Minister Gospodarki, zgodnie z art. 15b ust. 3 ww. ustawy, co dwa lata oprcowuje sprawozdanie z wyników monitorowania bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej . W terminie do 31 lipca danego roku minister właściwy do spraw gospodarki zamieszcza ww. sprawozdanie na stronach internetowych w BIP, a do 31 sierpnia danego roku przekazuje Komisji Europejskiej. 

Sprawozdanie z wyników monitorowania bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej za okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r.

pobierz plik.pdf

Taryfowanie energii elektrycznej i rynek energii elektrycznej

Z dniem 1 lipca 2007 r. nastąpiło uwolnienie rynku energii elektrycznej. Od tego czasu każdy odbiorca może kupić energię elektryczną u wybranego przez siebie sprzedawcy (spółki obrotu). Uwolnienie rynku energii miało ma na celu wzmocnienie konkurencji na rynku, co miało wpłynąć na obniżenie cen. Zgodnie z zasadami wolnego rynku, sprzedawcy energii elektrycznej mają rywalizować o klientów, ograniczając koszty i oferując prąd po optymalnych cenach.

Z uwolnieniem rynku energii związane jest wprowadzenie zasady TPA (ang. Third Party Access). Zasada TPA polega na udostępnieniu infrastruktury sieciowej elektroenergetycznej (linii przesyłowych lub dystrybucyjnych) przez właściciela tej infrastruktury (przedsiębiorstwo przesyłowe lub dystrybucyjne) przedsiębiorstwom energetycznym prowadzącym działalność w zakresie obrotu energią elektryczną (sprzedawcy energii elektrycznej) w celu dostarczenia energii elektrycznej odbiorcom. Na przedsiębiorstwie energetycznym, do sieci którego odbiorca jest przyłączony, ciąży obowiązek dostarczenia energii elektryczne zakupionej przez tego odbiorcę u wybranego przez niego sprzedawcy. W związku z wprowadzeniem zasady TPA konieczne stało się wydzielenie z działalności dotychczas funkcjonujących przedsiębiorstw energetycznych, niezależnych spółek obrotu i operatorów systemów dystrybucyjnych.
Przed liberalizacją rynku energii elektrycznej przedsiębiorstwa energetyczne prowadzące działalność w zakresie dystrybucji oraz obrotu energią elektryczną zobowiązane były, na podstawie ustawy – Prawo energetyczne, do przedkładania taryf zawierających ceny energii elektrycznej oraz stawki opłat oferowanych usług do zatwierdzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki. Ceny i stawki opłat w taryfach kalkulowane były na podstawie uzasadnionych kosztów prowadzonej działalności przedsiębiorstw. Takie rozwiązanie miało zapewnić ochronę odbiorców energii elektrycznej przed nieuzasadnionym poziomem cen dyktowanych przez monopolistę.

W związku z uwolnieniem rynku energii Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zwolnił z obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia przedsiębiorstwa obrotu. Obecnie odbiorca energii może negocjować ceny energii elektrycznej oraz warunki dokonywania rozliczeń, a wszystkie kwestie dotyczące praw i obowiązków stron, w tym okres rozliczeniowy powinna zawierać umowa.  Na dzień dzisiejszy przedsiębiorstwa obrotu przedkładają do zatwierdzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki wyłącznie taryfy zawierające ceny energii elektrycznej oraz zasady rozliczeń dla odbiorców zaliczanych do grupy G – odbiorców w gospodarstwach domowych.

Liberalizacja rynku energii elektrycznej nie objęła natomiast przedsiębiorstw energetycznych prowadzących działalność w zakresie przesyłu lub dystrybucji energii elektrycznej. Dystrybucja oraz przesył energii elektrycznej jest przykładem monopolu naturalnego. Wynika to z natury dostarczanej usługi jakim jest dystrybucja energii elektrycznej, gdyż ze względów technicznych konkurencja wielu podmiotów w tym obszarze jest niemożliwa. Przedsiębiorstwa te nadal mają obowiązek przedkładania taryf do zatwierdzenia Prezesowi URE.

Zasady, na podstawie których przedsiębiorstwa energetyczne kształtują taryfy dla energii elektrycznej określone zostały w ustawie – Prawo energetyczne oraz w sposób szczegółowy, w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 2 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz. U. Nr 128, poz. 895, z późn zm.).

Kogeneracja

Podniesienie efektywności wytwarzania energii poprzez rozwój produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu stanowi cel zarówno krajowej polityki energetycznej jak i polityki Unii Europejskiej. Wyrazem tego stała się dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2004/8/WE w sprawie promowania kogeneracji w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe na rynku wewnętrznym energii oraz zmieniająca dyrektywę 92/42/EWG (Dz.Urz. UE L 52 z 21.02.2004, s. 50; Dz.Urz. Polskie wydanie specjalne rozdz. 12, t. 3, s. 3). Promowanie wysokosprawnej skojarzonej gospodarki cieplno-elektrycznej w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe stanowi priorytet dla Wspólnoty i niesie ze sobą potencjalne korzyści związane z oszczędzaniem energii pierwotnej, unikaniem strat w sieci i zmniejszeniem emisji, w szczególności gazów cieplarnianych. Wzrost udziału energii wyprodukowanej w skojarzeniu przyczynia się do obniżenia emisji dwutlenku węgla i wypełnienia przyznanych Polsce limitów.

Krajowy system wsparcia dla wytwarzania energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji (rozumianej jako równoczesne wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej i/lub mechanicznej w trakcie tego samego procesu) wprowadzony został z dniem 1 lipca 2007 r. w oparciu o przepisy znowelizowanej ustawy – Prawo energetyczne (zmiany weszły w życie 23 lutego 2007 r.). Zgodnie z tymi regulacjami, sprzedawcy energii elektrycznej odbiorcom końcowym zostali zobowiązani do uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w wysokosprawnej kogeneracji. Potwierdzeniem wypełnienia tego obowiązku jest przedłożenie do umorzenia odpowiedniej ilości praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia lub uiszczenie opłaty zastępczej. Świadectwa pochodzenia z kogeneracji wydawane są przez Prezesa URE na wniosek wytwórcy, który zawiera dane o ilości wyprodukowanej energii elektrycznej, potwierdzone przez operatora systemu elektroenergetycznego. Szczegółowe regulacje sposobu obliczania ilości energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji oraz zakres obowiązku pozyskania i przedłożenia do umorzenia świadectw pochodzenia z kogeneracji zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 26 września 2007 r. w sprawie sposobu obliczania danych podanych we wniosku o wydanie świadectwa pochodzenia z kogeneracji oraz szczegółowego zakresu obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia tych świadectw, uiszczania opłaty zastępczej i obowiązku potwierdzania danych dotyczących ilości energii elektrycznej wytworzonej w wysokosprawnej kogeneracji (Dz.U. z 2007 r. Nr 185, poz. 1314).

W 2007 r. produkcja energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji wyniosła ponad 24 TWh, w tym około 3 TWh w jednostkach opalanych paliwami gazowymi i jednostkach o mocy elektrycznej zainstalowanej poniżej 1 MW.

Opis krajowego sektora kogeneracji, w tym m.in. dane historyczne, aktualny stanu funkcjonowania oraz prognozowaną strukturę rynku ciepła i możliwy do wykorzystania dla rozwoju kogeneracji potencjał ciepła użytkowego zawiera raport oceniający postęp osiągnięty w zwiększaniu udziału energii elektrycznej wytwarzanej w wysokosprawnej kogeneracji w całkowitej krajowej produkcji energii elektrycznej (M.P. z 2008 r. Nr 1, poz. 12).