Ostatnia aktualizacja: 2012-04-18

Energetyka jądrowa

Bloki nr 3 i 4 w Elektrowni Jądrowej Ohi w Japonii, styczeń 2012 r. (fot. Greg Webb / IAEA, CC)

Pokojowe wykorzystanie energii jądrowej w celach elektroenergetycznych określa się ogólnie pojęciem energetyka jądrowa. Wchodzący w skład gospodarki narodowej system energetyki jądrowej jest zbiorem obiektów jądrowych, sprzężonych technicznie, organizacyjnie i ekonomicznie, służących do wytwarzania, stosowania, przetwarzania, wzbogacania izotopowego, przechowywania, składowania materiału jądrowego w ilości umożliwiającej zrealizowanie samopodtrzymującej się reakcji rozszczepienia jądrowego. W szczególności są to elektrownie, elektrociepłownie i ciepłownie z energetycznymi reaktorami jądrowymi oraz badawcze, doświadczalne i inne reaktory – w okresie od rozpoczęcia budowy do zakończenia eksploatacji i likwidacji. W tych reaktorach zachodzą procesy rozszczepienia jąder atomów uranu i plutonu (oraz powielania paliwa na bazie toru), wyzwolenie ciepła służącego do wytworzenia pary wodnej, zamienianej w obiegu wtórnym w energię mechaniczną w procesie ekspansji termicznej w turbinie, która napędza generator wytwarzający energię elektryczną.

Według danych Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) na świecie pracuje obecnie (stan na dzień 02.04.2012 r.) 436 komercyjnych energetycznych reaktorów jądrowych o łącznej mocy zainstalowanej 370,494 GW(e) w 30 krajach oraz na Tajwanie.

Wykorzystywanie materiału jądrowego, nie występującego uprzednio szerzej w gospodarce, poza skalą laboratoryjną, nadaje wyjątkowy charakter energetyce jądrowej. Decyzja o wejściu na drogę rozwoju energetyki jądrowej wiąże się z koniecznością utworzenia krajowej infrastruktury prawnej i organizacyjnej zapewniającej wykorzystywanie tej energetyki dla celów wyłącznie pokojowych i w sposób bezpieczny dla ludzi i środowiska naturalnego.

Aby spełniać te wymagania powyższa infrastruktura powinna zapewnić programowi energetyki jądrowej wsparcie:

Rządowe,
prawne i regulacyjne,
organizacyjne,
technologiczne,
kadrowe,
przemysłowe.

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) sformułowała charakterystykę tej infrastruktury, zakładając trzy etapy jej tworzenia:

od podjęcia decyzji o budowie pierwszej elektrowni jądrowej (EJ) do stanu gotowości ogłoszenia konkursu ofert (przetargu) na budowę EJ,
od ogłoszenia konkursu ofert (przetargu) do rozpoczęcia budowy EJ,
od rozpoczęcia budowy do jej odbioru i podjęcia eksploatacji.

Okres realizacji tych trzech etapów oceniany jest dla kraju podejmującego budowę pierwszej EJ na około 10-15 lat.

Do kompetencji Ministra Gospodarki, zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 8 Ustawy z dnia 4 września 1997 o działach administracji rządowej, należą sprawy związane z wykorzystaniem energii atomowej na potrzeby społeczno-gospodarcze kraju.

W dniu 13 stycznia 2009 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę o rozpoczęciu prac nad Programem Polskiej Energetyki Jądrowej oraz o powołaniu Pełnomocnika Rządu ds. Polskiej Energetyki Jądrowej. Celem programu jest uruchomienie pierwszej elektrowni jądrowej w roku 2020. Głównym inwestorem będzie PGE Polska Grupa Energetyczna S.A.

Pełnomocnik został powołany 19 maja 2009 r. - została nim Hanna Trojanowska, dotychczasowy dyrektor Departamentu Energetyki Jądrowej Polskiej Grupy Energetycznej S.A. Pełnomocnik sprawuje swoje obowiązki w randze podsekretarza stanu (wiceministra) w Ministerstwie Gospodarki.

W lipcu 2009 r. Ministerstwo Gospodarki opublikowało (przygotowany przez Pełnomocnika Rządu ds. Polskiej Energetyki Jądrowej) Ramowy harmonogram działań dla energetyki jądrowej.

Program Polskiej energetyki jądrowej ma być przyjęty przez Radę Ministrów do końca czerwca 2011 r. Program przewiduje prowadzenie działań w 5 etapach:

Etap I - do 31.12.2010: opracowanie i przyjęcie przez Radę Ministrów Programu polskiej energetyki jądrowej, a tym samym ostateczne przesądzenie o wdrożeniu energetyki jądrowej w Polsce, w oparciu o pożądany zakres i tempo rozwoju energetyki jądrowej i towarzyszącej infrastruktury,
Etap II - 1.01.2011 - 31.12.2013: ustalenie lokalizacji i zawarcie kontraktu na budowę pierwszej elektrowni jądrowej,
Etap III - 1.01.2014 - 31.12.2015: wykonanie projektu technicznego i uzyskanie wszystkich wymaganych prawem uzgodnień,
Etap IV - 1.01.2016 - 31.12.2020: pozwolenie na budowę i budowa pierwszej elektrowni jądrowej, rozpoczęcie budowy kolejnych bloków/elektrowni jądrowych.
Etap V - 1.01.2021 - 31.12.2030: kontynuacja i rozpoczęcie budowy kolejnych bloków/elektrowni jądrowych